کتاب مراقبت شبانی- مقدمۀ بخش ۳: یک شبان چگونه تعلیم و پند و اندرز دهد

مقدمۀ بخش ۳
یک شبان چگونه تعلیم و پند و اندرز دهد

پس از آن‌که دربارۀ ویژگی‌های شخصی که باید یک شبان مسیحی باشد سخن گفتیم، اکنون باید شیوۀ درست تعلیم دادن یک شبان را بررسی کنیم. همان‌گونه که گریگوری نازیانزوسیِ نیک‌نام گفته است، یک روش واحدِ تعلیم برای همۀ شنوندگان مناسب نیست؛ زیرا انسان‌ها گونه‌ها و خُلق‌وخوهای متفاوتی دارند، و چیزی که برای بعضی سودمند است ممکن است به دیگران آسیب برساند. غذایی که یک نوع حیوان را تغذیه می‌کند، شاید برای نوع دیگری کُشنده باشد. صدای آرامی که اسبی را آرام می‌کند، ممکن است توله‌سگ‌ها را بی‌قرار سازد. دارویی که بیماری‌ای را درمان می‌کند، شاید بیماری دیگری را شدیدتر کند. همان نانی که به انسانِ نیرومند نیرو و زندگی می‌بخشد، برای کودکان خردسال مناسب نیست.

پس معلم باید تعلیم خود را متناسب با حال و ویژگی شنوندگانش تنظیم کند تا بتواند نیازهای گوناگون هر یک را برآورده سازد، بی‌آن‌که هنر سخن گفتنِ سودمند برای همگان را از یاد ببرد. ذهن شنوندگانِ یک شبان را می‌توان به سیم‌های چنگ تشبیه کرد که نوازنده‌ای ماهر هر یک را به شیوه‌ای متفاوت می‌نوازد تا نوایی هماهنگ پدید آید. معلم همۀ شنوندگان خود را به سوی فضیلتِ یگانه محبت هدایت می‌کند، و باید دلِ هر یک از آنان را با همان تعلیم لمس کند، اما نه با یک شیوۀ یکسان از اندرز و تشویق.

هنر موعظه کردن ایجاب می‌کند که گروه‌های گوناگون مردم، به شیوه‌های متفاوت تعلیم داده شوند و پند گیرند.