آیا ایمان آوردن پولس به مسیح یک حقیقت تاریخی است؟

آیا ایمان آوردن پولس به مسیح یک حقیقت تاریخی است؟

برای داوری تاریخی درباره ایمان‌آوردن پولس، باید میان دو پرسش تمایز گذاشت: نخست، آیا پولس واقعاً از مخالفان جنبش مسیحی به یکی از برجسته‌ترین رسولان مسیح تبدیل شد؟ دوم، علت این دگرگونی چه بود؟ پرسش نخست از نظر تاریخی بسیار استوار است؛ پرسش دوم به ارزیابی تبیین‌ها می‌پردازد. شهادت خود پولس، گزارش اعمال رسولان، پذیرش او در کلیسای نخستین، و پیامدهای پرهزینه زندگی‌اش، همگی تصویری روشن و هماهنگ عرضه می‌کنند.

ایمان‌آوردن پولس و تبدیل‌شدن او از آزاردهنده کلیسا به رسول مسیح، از استوارترین واقعیت‌های مربوط به تاریخ مسیحیت نخستین است.

مهم‌ترین دلیل، شهادت مستقیم خود پولس است. هفت نامه‌ای که تقریباً همه پژوهشگران، حتی پژوهشگران غیرایمان‌دار، اصالت آن‌ها را می‌پذیرند عبارت‌اند از: رومیان، اول و دوم قرنتیان، غلاطیان، فیلیپیان، اول تسالونیکیان، فیلمون. این نامه‌ها در حدود دهه‌های چهل و پنجاه میلادی نوشته شدند؛ یعنی بسیار نزدیک به رخدادهای مورد بحث.

پولس در این نامه‌ها آشکارا می‌گوید که پیش از ایمانش، کلیسای خدا را آزار می‌داد و می‌کوشید آن را نابود کند؛ اما سپس خدا پسر خود را بر او آشکار ساخت و او را برای بشارت به غیریهودیان فراخواند. این سخن یک ادعای متأخر یا افسانه‌ای نیست، بلکه اعتراف شخصی نویسنده‌ای است که زندگی، سفرها، رنج‌ها و روابطش با کلیساهای نخستین را نیز شرح می‌دهد (غلاطیان ۱: ۱۳ تا ۱۷).

پولس همچنین می‌گوید که پس از دیدن مسیح قیام‌کرده، خود را «کمترین رسولان» می‌دانست، زیرا پیش‌تر کلیسا را آزار داده بود. این اعتراف به گذشته‌ای شرم‌آور، معمولاً نشانه ساختن یک روایت تبلیغاتی نیست؛ زیرا اگر پولس قصد جعل اعتبار برای خود داشت، می‌توانست گذشته‌اش را پنهان کند، نه اینکه آن را مکرر یادآوری نماید (اول قرنتیان ۱۵: ۸ تا ۱۰).

گزارش اعمال رسولان نیز سه بار داستان دگرگونی پولس را نقل می‌کند: اعمال باب‌های نه، بیست‌ودو و بیست‌وشش. هر سه گزارش در جزئیات روایی تفاوت‌هایی دارند، اما در عناصر اصلی کاملاً هم‌صدا هستند: پولس دشمن کلیسا بود، در راه دمشق با ظهور عیسی قیام‌کرده روبه‌رو شد، کور گردید، به دمشق رفت، ایمان آورد، تعمید گرفت و به واعظ مسیح تبدیل شد (اعمال رسولان ۹: ۱ تا ۱۹).

از نظر روش تاریخی، گزارش پولس در نامه‌های خودش مهم‌تر از اعمال رسولان است؛ زیرا نامه‌ها زودتر نوشته شده‌اند و پولس خود گوینده آن‌هاست. اعمال رسولان نیز به‌عنوان منبعی مستقل، این تصویر را تأیید می‌کند. بنابراین، اصل دگرگونی پولس نه فقط بر یک منبع، بلکه بر چند لایه از مدارک نخستین استوار است.

همچنین، سفرهای دشوار، زندان‌ها، ضرب‌وشتم‌ها، دشمنی‌ها و محرومیت‌هایی که پولس تحمل کرد، نشان می‌دهند که ایمانش صرفاً یک تغییر فکری سطحی یا سودجویانه نبود. او با پیوستن به کلیسا نه قدرت، نه امنیت، نه ثروت و نه منزلت اجتماعی به دست آورد؛ بلکه بسیاری از امتیازات پیشین خود را از دست داد.

پژوهشی از خدمات پرپاسخ