اثر کتاب مقدس بر هنر، موسیقی و ادبیات در تاریخ تمدن غرب (بخش سوم)
اثر کتاب مقدس بر هنر، موسیقی و ادبیات در تاریخ تمدن غرب (بخش سوم)
۱۱. کتاب مقدس و ادبیات غرب
کتاب مقدس بر زبان، تصویرپردازی، مضمون‌ها و ساختار ادبیات غرب تأثیری گسترده گذاشته است. نویسندگان بسیاری از روایت آفرینش، سقوط، طوفان نوح، خروج قوم اسرائیل، مزامیر، حکمت سلیمان، زندگی مسیح، صلیب، رستاخیز و مکاشفه الهام گرفته‌اند.
حتی کسانی که از نظر شخصی در همه باورهای مسیحی استوار نبودند، از زبان و روایت‌های کتاب مقدس برای بیان پرسش‌های مربوط به گناه، رنج، عدالت، امید، مرگ و رستگاری استفاده کردند.
– دانته آلیگیری
دانته آلیگیری در سال ۱۲۶۵ در شهر فلورانسِ ایتالیا به دنیا آمد و از بزرگ‌ترین شاعران ادبیات غرب به شمار می‌رود. مهم‌ترین اثر او، «کمدی الهی»، میان حدود سال‌های ۱۳۰۸ تا ۱۳۲۱ نوشته شد. این اثر، سفر خیالی دانته را از دوزخ و برزخ تا بهشت روایت می‌کند و ساختار آن عمیقاً از جهان‌بینی کتاب مقدس درباره گناه، داوری، توبه، عدالت خدا، بخشش و سرنوشت ابدی انسان شکل گرفته است.
«کمدی الهی» سه بخش دارد:
– دوزخ، درباره پیامد گناهِ توبه‌نشده و داوری الهی؛
– برزخ، درباره پاک‌شدن و آمادگی روح برای حضور خدا؛
– بهشت، درباره جلال خدا، محبت الهی و سعادت جاودان.
دانته در این اثر از شخصیت‌ها و روایت‌های کتاب مقدس، از جمله آدم، حوا، نوح، ابراهیم، موسی، داوود، پطرس رسول، پولس رسول، مریم و عیسای مسیح یاد می‌کند. او جهان را بی‌معنا یا بی‌عدالت نمی‌دید؛ بلکه آن را زیر حاکمیت خدای عادل می‌دانست که گناه را داوری می‌کند و توبه‌کنندگان را به رحمت خود می‌پذیرد.
یکی از مهم‌ترین پیام‌های «کمدی الهی» این است که محبت، حقیقت و عدالت از هم جدا نیستند. دانته در پایان سفر خود، خدا را سرچشمه محبت می‌شناسد؛ محبتی که جهان و حرکت ستارگان را نگاه می‌دارد. این نگاه بر شعر، نقاشی، الاهیات، فلسفه و ادبیات اروپا در قرن‌های بعد اثر فراوان گذاشت.
دانته در سال ۱۳۲۱ در شهر راونا در شمال ایتالیا درگذشت؛ اما «کمدی الهی» همچنان یکی از مهم‌ترین نمونه‌های تأثیر کتاب مقدس بر ادبیات غرب باقی مانده است.
– جفری چاوسر و روایت‌های اخلاقی
جفری چاوسر، شاعر انگلیسی، حدود سال ۱۳۴۳ در لندن به دنیا آمد. مشهورترین اثر او، «داستان‌های کانتربری»، در دهه ۱۳۸۰ نوشته شد. این اثر مجموعه داستان‌هایی است که گروهی از زائران در راه زیارت کلیسای جامع کانتربری برای یکدیگر نقل می‌کنند.
هرچند همه شخصیت‌های چاوسر الگوی ایمان و اخلاق نبودند، جهان داستانی او سرشار از مفاهیم مسیحی مانند گناه، توبه، حرص، صداقت، ریاکاری مذهبی، بخشش و داوری خداست. چاوسر با نشان‌دادن فساد برخی روحانیان و افراد ثروتمند، یادآور می‌شد که دینداری ظاهری بدون توبه، محبت و راستی ارزشی ندارد.
اثر او اهمیت دیگری نیز داشت: چاوسر به‌جای زبان لاتین یا فرانسوی، از زبان انگلیسیِ مردم استفاده کرد. این کار به رشد ادبیات انگلیسی و دسترسی بیشتر مردم عادی به نوشته‌های اخلاقی و دینی کمک کرد.
– ویلیام شکسپیر و زبان کتاب مقدس
ویلیام شکسپیر در سال ۱۵۶۴ در استراتفورد-آپون-ایونِ انگلستان به دنیا آمد. آثار او سرشار از اشاره‌ها، واژگان و تصویرهایی است که از کتاب مقدس و فرهنگ مسیحی اروپا سرچشمه می‌گیرند.
نمایش‌نامه‌هایی مانند «هملت»، «مکبث»، «شاه لیر» و «تاجر ونیزی» پرسش‌هایی بنیادین درباره گناه، خیانت، بخشش، وجدان، مرگ، داوری و عدالت مطرح می‌کنند. برای نمونه، در «مکبث»، حرصِ قدرت و خون‌ریزی، وجدان گناهکار شخصیت‌ها را نابود می‌سازد. در «شاه لیر»، غرور، بی‌وفایی، رنج و بخشش در مرکز داستان قرار دارند.
شکسپیر در سال ۱۶۱۶ درگذشت؛ پنج سال پس از انتشار ترجمه مشهور پادشاه جیمز از کتاب مقدس در سال ۱۶۱۱. این ترجمه در شکل‌گیری زبان و سبک ادبی انگلیسی تأثیر فراوانی داشت و بر نویسندگان انگلیسیِ نسل‌های بعد نیز اثر گذاشت.
– ترجمه پادشاه جیمز و شکل‌گیری زبان ادبی انگلیسی
ترجمه پادشاه جیمز (King James Version)، که به دستور جیمز اول پادشاه انگلستان تهیه شد، در سال ۱۶۱۱ منتشر گردید. گروهی از مترجمان و الاهیدانان انگلیسی در شهرهایی مانند لندن، آکسفورد و کمبریج بر آن کار کردند.
این ترجمه نه‌تنها در کلیساها خوانده می‌شد، بلکه وارد خانه‌ها، مدرسه‌ها، خطابه‌ها و ادبیات مردم شد. آهنگ جمله‌ها، واژگان، تشبیه‌ها و تعبیرهای آن بر شعر و نثر انگلیسی اثری بسیار عمیق گذاشت. نویسندگانی چون جان میلتون، جان بانیان، ویلیام بلیک، چارلز دیکنز و تی. اس. الیوت از زبان و تصویرپردازی کتاب مقدس بهره گرفتند.
بنابراین، کتاب مقدس تنها یک منبع موضوعی برای ادبیات غرب نبود؛ بلکه در شکل‌گیری خودِ زبان ادبی، تخیل شاعرانه و بیان اخلاقی غرب نیز نقشی ماندگار داشت.
– جان میلتون و حماسه «بهشت گمشده»
جان میلتون، شاعر و اندیشمند انگلیسی، در سال ۱۶۰۸ در لندن به دنیا آمد. او از برجسته‌ترین نویسندگانی است که روایت‌های کتاب مقدس را به اثری بزرگ در ادبیات غرب تبدیل کرد. شاهکار او، «بهشت گمشده»، در سال ۱۶۶۷ در لندن منتشر شد.
موضوع اصلی این منظومه، آفرینش انسان، شورش شیطان، وسوسه آدم و حوا، سقوط انسان در گناه و نیاز او به نجات است. میلتون در این اثر، روایت فصل‌های آغازین کتاب پیدایش را با شعر حماسی پیوند زد. او می‌کوشید نشان دهد که شرارت، نتیجه آفرینش خدا نیست، بلکه از سرکشی آزادانه مخلوق علیه خدا سرچشمه می‌گیرد.
«بهشت گمشده» تأثیر گسترده‌ای بر شاعران، نقاشان، آهنگ‌سازان و نویسندگان پس از میلتون گذاشت. ویلیام بلیک، شاعر و نقاش انگلیسی، در اواخر سده هجدهم تصویرسازی‌هایی بر اساس این اثر ساخت. همچنین نویسندگانی چون ویلیام وردزورث، پرسی بیش شلی و جان کیتس با زبان و تخیل میلتون درگیر بودند.
میلتون در سال ۱۶۷۴ در لندن درگذشت، اما اثر او همچنان یکی از مهم‌ترین نمونه‌های حضور کتاب مقدس در ادبیات انگلیسی و غربی است.
– جان بانیان و «سیاحت مسیحی»
جان بانیان در سال ۱۶۲۸ در شهر الفستو، نزدیک بدفورد در انگلستان، به دنیا آمد. او واعظی پروتستان بود که به دلیل موعظه بدون مجوز رسمی کلیسای انگلستان، از سال ۱۶۶۰ تا ۱۶۷۲ در زندان بدفورد زندانی شد.
بانیان در دوران زندان، بخش مهمی از مشهورترین اثر خود، «سیاحت مسیحی»، را نوشت. بخش نخست این کتاب در سال ۱۶۷۸ و بخش دوم در سال ۱۶۸۴ منتشر شد. این اثر داستان مردی به نام «مسیحی» است که از «شهر هلاکت» بیرون می‌رود و به سوی «شهر آسمانی» سفر می‌کند.
داستان بانیان تمثیلی از سفر روحانی انسان است: آگاهی از گناه، توبه، ایمان به مسیح، مبارزه با وسوسه، رنج، شک، امید و رسیدن به زندگی جاودان. شخصیت‌ها و مکان‌های کتاب، مانند «بار گناه»، «دروازه تنگ»، «وادی فروتنی»، «بازار بطالت» و «شهر آسمانی»، از زبان و مفاهیم کتاب مقدس سرچشمه می‌گیرند.
«سیاحت مسیحی» پس از کتاب مقدس، برای مدتی طولانی یکی از پرخواننده‌ترین کتاب‌ها در جهان انگلیسی‌زبان بود. این کتاب به زبان‌های فراوان ترجمه شد و بر ادبیات داستانی، موعظه، آموزش اخلاقی و زبان عمومی مردم بریتانیا و آمریکای شمالی اثر گذاشت.
پژوهشی از خدمات پرپاسخ
دریافت لینک کوتاه این نوشته:
|
کپی شد! |
