الاهیات کتاب مقدس در مورد چندهمسری چیست؟
الاهیات کتاب مقدس در مورد چندهمسری چیست؟
کتاب‌مقدس چندهمسری را به‌عنوان طرح و معیار آفرینشِ خدا تأیید نمی‌کند؛ اما در عهد عتیق، در جامعه‌ای سقوط‌کرده که این رسم وجود داشت، آن را در برخی موقعیت‌ها تنظیم کرد و از زنان و فرزندانِ درگیر در آن حمایت قانونی نمود. «تنظیم کردن» یک واقعیتِ موجود، با «تأیید اخلاقی و آرمانی بودن» آن یکسان نیست. در عهد جدید، عیسای مسیح ازدواج را آشکارا به الگوی آغازین خدا بازمی‌گرداند: پیمان وفادارانه یک مرد و یک زن که «یک تن» می‌شوند.
۱. طرح آغازین خدا: یک مرد و یک زن
الاهیات کتاب‌مقدس از باغ عدن آغاز می‌شود، نه از رسوم بعدی انسان‌ها. خدا ابتدا یک آدم و سپس یک حوا آفرید؛ نه چند زن برای آدم. هدف این پیوند، همراهی، وفاداری، یگانگی جسمی و زندگی مشترک در حضور خدا بود (پیدایش ۲: ۱۸–۲۵).
در این بخش، الگو روشن است: مرد به «زن خویش» می‌پیوندد و آن دو یک تن می‌شوند. «یک تن شدن» فقط یک رابطه جنسی نیست؛ پیمان کامل زندگی، وفاداری، محبت، مسئولیت و یگانگی است. چندهمسری این یگانگی انحصاری را تضعیف می‌کند، زیرا مرد نمی‌تواند به همان معنای کامل و یگانه، با چند همسر «یک تن» باشد.
۲. نخستین نمونه چندهمسری، الگوی ایمان نیست
نخستین مردی که در کتاب‌مقدس با دو زن معرفی می‌شود، لمک است؛ شخصیتی از نسل قائن که زندگی او با خشونت و خودستایی نیز همراه است. کتاب‌مقدس صرفاً گزارش می‌دهد که او چنین کرد، نه اینکه خدا این کار را مقرر یا ستایش کرده باشد (پیدایش ۴: ۱۹–۲۴).
این نکته در خواندن کتاب‌مقدس اهمیت بسیاری دارد: هرچه در آن گزارش می‌شود، مورد تأیید خدا نیست. کتاب‌مقدس گناهان و شکست‌های انسان‌ها را نیز با صداقت ثبت می‌کند.
۳. چرا در عهد عتیق چندهمسری دیده می‌شود؟
پس از سقوط انسان در گناه، بسیاری از ساختارهای زندگی از طرح پاک آفرینش دور شد: طلاق، خشونت، بردگی، بی‌عدالتی و چندهمسری. خدا در عهد عتیق فوراً همه پیامدهای گناه را با زور از میان برنداشت؛ بلکه در تاریخ قوم اسرائیل، گام‌به‌گام آنان را هدایت کرد، شرارت را محدود ساخت و از ستمدیدگان محافظت نمود.
قوانین موسی درباره خانواده‌های چندهمسره، به معنای فرمان یا تشویق چندهمسری نیست؛ هدف آن‌ها جلوگیری از ظلم بود. برای نمونه، اگر مردی دو زن داشت، حق نداشت فرزندِ زن کم‌محبت‌تر را از میراث عادلانه محروم کند (تثنیه ۲۱: ۱۵–۱۷).
همچنین در قوانین مربوط به زنِ ازدواج‌کرده، خدا بر تأمین خوراک، پوشاک و حقوق زناشویی او تأکید می‌کند. این قانون از زن در برابر بی‌عدالتی مرد محافظت می‌کند؛ اما چندهمسری را به آرمان الهی تبدیل نمی‌سازد (خروج ۲۱: ۱۰–۱۱).
پس باید میان سه چیز تفاوت بگذاریم:
– طرح خدا در آفرینش: تک‌همسری و یگانگی زن و شوهر.
– گزارش تاریخی: بعضی مردان خداشناس نیز چند همسر داشتند.
– قانون‌گذاری در جهان سقوط‌کرده: حفاظت از کسانی که در این وضعیت زندگی می‌کردند.
۴. آیا ابراهیم، یعقوب، داوود و سلیمان چندهمسر بودند؟
بله، اما زندگی آنان نشان نمی‌دهد که چندهمسری ثمره نیکو می‌آورد. برعکس، روایت‌های کتاب‌مقدس بارها پیامدهای تلخ آن را نشان می‌دهد: حسادت، تحقیر، رقابت، تبعیض میان فرزندان، نزاع خانوادگی و دوری از خدا.
در خانه ابراهیم، رابطه ساره و هاجر به رنج و تنش انجامید (پیدایش ۱۶: ۱–۶).
در خانواده یعقوب، رقابت و درد میان لیه و راحیل آشکار است (پیدایش ۲۹: ۳۰–۳۵).
سلیمان، با وجود حکمت فراوان، به‌سبب زنان بسیارش از خدا دور شد. این روایت، ستایش چندهمسری نیست؛ هشداری روشن درباره قدرت ویرانگر آن است (اول پادشاهان ۱۱: ۱–۸).
بنابراین، وجود چندهمسری در زندگی یک شخصیت کتاب‌مقدسی هرگز به معنای بی‌گناه بودن آن شخصیت یا تأیید خدا بر همه انتخاب‌های او نیست. داوود نیز نبی و پادشاه بود، اما گناه کرد، توبیخ شد و به فیض و بخشش خدا نیاز داشت. تنها عیسی مسیح کاملاً بی‌گناه است.
۵. حکم خدا درباره پادشاهان چه بود؟
خدا به پادشاه اسرائیل هشدار داد که زنان بسیار نگیرد تا دلش منحرف نشود. این فرمان نشان می‌دهد که چندهمسری، به‌ویژه در شکل گسترده و سلطنتی آن، با وفاداری به خدا ناسازگار و خطرناک است (تثنیه ۱۷: ۱۷).
پس حتی در عهد عتیق نیز نمی‌توان گفت چندهمسری یک امتیاز روحانی یا نشانه رضایت خدا بود.
۶. سخن عیسای مسیح: بازگشت به آغاز
وقتی از عیسی درباره طلاق پرسیدند، او پاسخ خود را بر رسوم رایج زمانه یا اجازه‌های موقت بنا نکرد؛ بلکه به آفرینش بازگشت: خدا از ابتدا انسان را مرد و زن آفرید و آن دو را یک تن ساخت. سپس فرمود آنچه خدا پیوسته است، انسان جدا نسازد (متی ۱۹: ۴–۶).
این سخن، اساس الاهیات مسیحی ازدواج است. عیسی ازدواج را پیمانی یگانه، وفادار و دائمی می‌داند. او الگوی چندهمسری را تأیید نکرد، بلکه معیار را همان طرح نخستین خدا قرار داد.
۷. ازدواج و تصویر مسیح و کلیسا
عهد جدید ازدواج را فقط قراردادی اجتماعی نمی‌بیند. ازدواج تصویری مقدس از محبت مسیح نسبت به کلیسای اوست. مسیح یک عروس دارد: کلیسای خود را. او خودش را برای او داد، او را پاک می‌سازد و با وفاداری کامل دوستش دارد (افسسیان ۵: ۲۱–۳۳).
در این تصویر، شوهر فراخوانده می‌شود که همسر خود را با محبت فداکارانه دوست بدارد، نه اینکه او را ابزار خواسته‌های خود سازد. زن نیز در محبت و احترام متقابل با شوهر زندگی می‌کند. چندهمسری با این تصویرِ یگانه و انحصاری از مسیح و کلیسا هماهنگ نیست.
۸. «شوهر یک زن» در رهبری کلیسا
عهد جدید از رهبران کلیسا می‌خواهد «شوهر یک زن» باشند؛ یعنی مردانی شناخته‌شده به وفاداری زناشویی، پاکی و تعهد نسبت به یک همسر.
درست است که اگر کسی در آرزوی مقام اسقفی باشد، آرزوی کاری نیکو را دارد (اول تیموتائوس ۳: ۱–۷؛ تیتوس ۱: ۵–۹).
این معیار فقط یک قانون اداریِ جدا از اخلاق مسیحی نیست. رهبران باید نمونه‌ای از تقدس و وفاداری‌ای باشند که خدا از تمام فرزندان خود می‌خواهد. کلیسا نمی‌تواند چیزی را در رهبرانش الگو بداند که با طرح آفرینش و تصویر مسیح و کلیسا ناسازگار است.
۹. آیا کتاب‌مقدس صریحاً می‌گوید: «چندهمسری گناه است»؟
کتاب‌مقدس در قالب یک جمله قانونیِ فراگیر چنین عبارتی را بیان نمی‌کند. اما الاهیات کتاب‌مقدسی با کنار هم گذاشتن آفرینش، هشدارهای عهد عتیق، ثمرات تلخ روایت‌ها، تعلیم عیسی، تصویر مسیح و کلیسا، و معیارهای عهد جدید، به نتیجه‌ای روشن می‌رسد:
– چندهمسری طرح نخستین خدا نبود.
– خدا آن را به‌عنوان فرمانی برای قوم خود مقرر نکرد.
– قوانین عهد عتیق درباره آن، برای محدود کردن بی‌عدالتی و حمایت از زنان و فرزندان بود.
– پیامدهای آن در روایت‌های کتاب‌مقدس غالباً تلخ و ویرانگر است.
– عیسی مسیح معیار ازدواج را به پیوند یک مرد و یک زن بازگرداند.
– ازدواج مسیحی باید تصویر وفاداری یگانه مسیح نسبت به کلیسای او باشد.
– نتیجه:
کتاب‌مقدس واقعیت چندهمسری را پنهان نمی‌کند، اما آن را به‌عنوان اراده کامل و زیبای خدا برای ازدواج معرفی نمی‌نماید. اراده خدا از آفرینش تا تعلیم عیسای مسیح، پیمان وفادارانه و انحصاری میان یک مرد و یک زن است. فیض خدا برای کسانی که گذشته‌ای پیچیده دارند واقعی است، اما فیض هرگز گناه یا انحراف از طرح خدا را خوب و مقدس نمی‌نامد؛ بلکه انسان را به توبه، پاکی و اطاعت از مسیح فرا می‌خواند.
دریافت لینک کوتاه این نوشته:
|
کپی شد! |
