مفهوم نیروانا در بودیسم چیست؟

مفهوم نیروانا در بودیسم چیست؟

نیروانا، بنابر عقیده بودیسم، حالت ذهنی پیچیده‌ای است که شخص از رنج و درد این جهان گریخته و متوجه اتحاد خود با کائنات می‌شود. فردی که هوشیاری او وارد نیروانا می‌شود، می‌تواند نهایتاً چرخه تناسخ را پشت سر گذاشته و اگرچه بصورت غیرشخصی و بدون هر گونه هویت به صورت روحانی به وجود خود ادامه دهد. کلمۀ نیروانا به معنای “دمیدن” و یا “خاموش کردن” است، اما وقتی آن را به زندگی روحانی مرتبط می‌سازیم، معنای پیچیده‌تری می‌یابد. نیروانا می‌تواند معنای خاموش کردن تدریجی یا فوری (مانند خاموش کردن شمع) داشته باشد. مقصد نهایی بودیسم، همانا نیروانا است، یعنی نقطه‌ای که همۀ تمایلات نفسانی کاملاً خاموش می‌شود، و شخص به حالتی دیگر منتقل می‌شود. شمعی را تصور کنید که در حال سوختن است و بعد خاموش می‌شود. انرژی آن از بین نمی‌رود بلکه به نوعی دیگر از انرژی مبدل می‌شود. این تصویری ابتدایی از زمانی است که شخص به نیروانا دست می‌یابد.

سه نوع آتش وجود دارند که یک بودیست در جستجوی اِطفای آن است تا به نیروانا برسد و این سه نوع آتش عبارتند از تمایلات نفسانی شدید، تنفر، و جهل یا نادانی است. در نگاه اول این خاموش کردن به ظاهر کتاب مقدسی به نظر می‌آید. کتاب مقدس ما را از پیروی از شهوات یا امیال نفسانی بر حذر می‌دارد (رومیان ۶: ۱۲) و به ما حکم می‌کند تا هر چیز زمینی را در درون خود “به قتل برسانیم” ، که شامل امیال گناه‌آلود نیز می‌شود (کولسیان ۳: ۵) . تنفر و جهل یا نادانی عمدی نیز در کتاب مقدس مردود شمرده شده. بیشتر از ۷۱ مثل مختلف در کتاب امثال سلیمان از “احمق” سخن می‌راند و هیچ کدام از آنها جنبه مثبت ندارند.  تنفر نیز از دیدگاه کتاب مقدسی وضعیتی منفی است. «نفرت، نزاعها بر می انگیزد، اما محبت، خطاپوش است» (امثال ۱۰: ۱۲).

اما نباید فراموش کرد که خاموش کردن ” امیال” در بودیسم تفاوت چشمگیری با راهنمایی کتاب مقدس دارد که می‌فرماید: «از شهوات جوانی بگریز» (۲تیموتائوس ۲: ۲۲). بودیسم گناه را شکستن قانون اخلاقی الهی نمی‌داند، بلکه توصیه می‌کند تا همۀ آرزوها را حذف کنیم که صد البته باعث شکست خود می‌شود، چون برای خلاص شدن از همۀ آمال و آرزوها، می‌بایست میل درونی برای از بین بردن آنها نیز وجود داشته باشد. و کتاب مقدس با این نظریه مخالف است. فراموش نکنیم که  خدا وعده داده تا در حینی که از او لذت می‌بریم، مسئلت دل ما را به ما عطا می‌کند (مزمور ۳۷:۴) و آسمانی که کتاب مقدس به ما وعده می‌دهد، بر خلاف نیروانا، مکانی است که در آنجا لذت فراوان می‌بریم و آرزوهای ما جامۀ عمل می‌پوشند (مزمور ۱۶) .

مفهوم نیروانا با تعلیم کتاب مقدس در بارۀ بهشت مخالفت دارد. کتاب مقدس به وضوح به ما نشان می‌دهد که به‌هیچ‌وجه با کوشش و تلاش خود قادر نیستیم به آسمان رهنمون شویم (رومیان ۳: ۲۰). هر اندازه تعمق، انکارنفس یا مکاشفه که شخص داشته باشد، نخواهد توانست او را در حضور خدای قدوس، عادل و نیک بسازد. در ضمن بودیسم به ما چنین می‌آموزد که هر وقت شخص به حالت نیروانا دست می‌یابد، هرگونه هویت شخصی خود را از دست می‌دهد، یعنی تمام تمایلات، و حتی بدن فیزیکی‌اش را. از طرفی دیگر کتاب مقدس به ما می‌آموزد که برخلاف بودیسم که نیروانا یک وضعیت فکری محض است، آسمان یک مکان حقیقی است که در آن هویت شخصی ما در بدنی قیام کرده، حفظ می‌شود. ما در موقعیت ذهنی  بدون اختیار ابدی قرار نخواهیم گرفت، بلکه به آرزو و اشتیاق بنیادی خود یعنی مشارکت با خدا نائل خواهیم آمد: «در حضور تو کمال شادی است، و به دست راست تو لذتها تا ابدالاباد» (مزمور ۱۶: ۱۱).

منبع مقاله: www.gotquestions.org
منبع پیشنهادی به زبان انگلیسی: Jesus Among Other gods by Ravi Zacharias
ترجمه: اِلما غریبیان