تفاوت شخص دجّال در روایت‌های اسلامی با ضدّ مسیح یا وحش در کتاب مقدس

تفاوت شخص دجّال در روایت‌های اسلامی با ضدّ مسیح یا وحش در کتاب مقدس

نخست باید روشن کرد که نامی از دجّال در قرآن نیامده و تصویر تفصیلی او عمدتاً از روایت‌های اسلامی، به‌ویژه احادیث، شکل گرفته است. در مقابل، ضدّ مسیح، مرد بی‌دین و وحش در عهد جدید بر پایهٔ متن کتاب‌مقدس شناخته می‌شوند.

۱. جایگاه عیسی مسیح

در روایت اسلامی، عیسی در پایان تاریخ بازمی‌گردد تا دجّال را شکست دهد، اما سپس بنابرهمان روایت، نقش او تأیید اسلام و گرد آوردن جهان زیر حاکمیت اسلامی است. این تصویر با حقیقت انجیل ناسازگار است، زیرا عیسی مسیح خداوندِ قیام‌کرده، داور همهٔ انسان‌ها و پادشاه ابدی است؛ او برای تأیید هیچ پیام یا دینی پس از خود بازنمی‌گردد.

عهد جدید اعلام می‌کند که بازگشت مسیح، آشکارا با جلال، قدرت و داوری همراه خواهد بود. او مرد بی‌دین را با ظهور پرشکوه خود نابود می‌سازد.

«آنگاه آن بی‌دین ظاهر خواهد شد، که عیسی خداوند او را به نَفَس دهان خود هلاک خواهد کرد و به تجلّی ظهورِ خویش، او را نابود خواهد ساخت» (دوم تسالونیکیان ۲: ۸ ترجمه قدیمی)

۲. ماهیت فریب

دجّال در روایت‌های اسلامی غالباً فریبکاری است که با نشانه‌ها و امور شگفت‌انگیز، مردم را منحرف می‌کند و ادعای الوهیت دارد. ضدّ مسیح و وحش در عهد جدید نیز با قدرت و نشانه‌های دروغین عمل می‌کنند؛ اما فریب آنان صرفاً سیاسی یا ظاهری نیست. ریشهٔ آن شورش آگاهانه علیه خدای حقیقی و انکار پدر و پسر است.

ضدّ مسیح، مسیحِ حقیقی را انکار می‌کند و خود را به جای او می‌نشاند. وحش نیز مردم را به پرستش خود و قدرت شیطانی پشت سر خود فرامی‌خواند.

«دروغگوی واقعی کیست؟ هر که بگوید عیسی همان مسیح نیست، دروغگوست؛ او همان ضد مسیح است، زیرا نه به خدای پدر ایمان دارد و نه به پسر خدا» (اول یوحنا ۲: ۲۲ ترجمه معاصر نوین).

«آنان اژدها را که چنین قدرتی به جانور داده بود، ستایش نمودند. وحش را نیز پرستش کرده، گفتند: “کیست به بزرگی او؟ چه کسی می‌تواند با او بجنگد؟! سپس اژدها، وحش را تحریک کرد تا به گزافه‌گویی بپردازد و به او اختیار داد تا امور دنیا را به مدت چهل و دو ماه به دست گیرد. در تمام این مدت، به اسم خدا و معبد و تمام کسانی که در آسمانند کفر می‌گفت. اژدها به او قدرت داد تا با قوم مقدس خدا جنگیده، ایشان را شکست دهدو بر تمام اقوام و قبیله‌ها از هر زبان و نژاد دنیا حکومت کند. همۀ مردم دنیا نیز او را پرستش خواهند کرد. اما کسانی که نامشان از آغاز آفرینش، در دفتر حیات که متعلق به برّه است نوشته شده، او را پرستش نخواهند نمود» (مکاشفه ۱۳: ۴-۸ ترجمه معاصر نوین).

۳. شخصیت واحد یا نظام ضدّ مسیحی

در احادیث اسلامی، دجّال معمولاً یک فرد مشخص با ویژگی‌های فیزیکی خاص توصیف می‌شود. اما در عهد جدید، واژهٔ «ضدّ مسیح» دو کاربرد دارد:

– روح و جریان ضدّ مسیحی که هم‌اکنون در جهان فعال است؛ یعنی هر تعلیم و قدرتی که حقیقت عیسای مسیح را انکار کند.

– در پایان، شخصی برجسته ظاهر می‌شود که تجسم نهایی این شورش است؛ همان «مرد بی‌دین» و حاکم توصیف‌شده در مکاشفه.

پس کتاب‌مقدس تنها از یک شخصیت آینده سخن نمی‌گوید، بلکه هشدار می‌دهد که فریب ضدّ مسیحی که از هم‌اکنون در آموزه‌های دروغین، انکار الوهیت مسیح و جایگزین کردن انسان به جای خدا فعالیت دارد، نخوریم.

“هر روحی که بر عیسی اقرار نمی‌کند، از خدا نیست، بلکه همان روح ضد مسیح است که شنیده‌اید می‌آید و هم‌اکنون نیز در دنیاست» (اول یوحنا ۴: ۳ ترجمه هزاره نو)

۴. وحش و ضدّ مسیح دو شخص متفاوت هستند

در تفسیر رایج مسیحی، «وحش از دریا» در مکاشفه نمایندهٔ قدرت سیاسی و حکومتی ضدّ مسیح است. «وحش دیگر» یا پیامبر دروغین نیز مردم را به پرستش وحش اول وامی‌دارد. بنابراین، در تصویر عهد جدید با یک ساختار شیطانی روبه‌رو هستیم:

– اژدها: شیطان

– وحش اول: قدرت سیاسی و حاکمیت ضدّ خدا

– وحش دوم یا نبی دروغین: قدرت مذهبی و تبلیغاتیِ فریبنده

این ساختار، تقلیدی شیطانی از حقیقت تثلیث است و هدفش ربودن پرستشی است که تنها شایستهٔ خداست.

«آنگاه دیدم سه روح پلید به شکل قورباغه، از دهان اژدها و آن وحش و نبی دروغین بیرون آمدند. این روح‌های پلید که می‌توانند معجزه نیز بکنند، به سراغ تمام فرمانروایان جهان رفتند تا در آن روز عظیم داوری خدا، آنان را به ضد خداوند وارد جنگ کنند» (مکاشفه ۱۶: ۱۳-۱۴).

۵. نشان وحش

روایت‌های اسلامی بر نشانهٔ ظاهری کفر بر پیشانی دجّال تأکید دارند. در مکاشفه، مسئله برعکس است: وحش نشانی بر پیروان خود می‌گذارد. این نشان بیانگر وفاداری، اطاعت و پرستش قدرت ضدّ خداست و با کنترل اقتصادی نیز پیوند دارد.

اصل کلیدی این هشدار روشن است: هیچ مصلحت، امنیت، ثروت یا فشار اجتماعی نباید انسان را وادار کند که وفاداری خود به مسیح را انکار کند.

«بزرگ و کوچک، فقیر و غنی، برده و آزاد را وادار کرد تا علامت مخصوص را بر روی دست راست یا پیشانی خود بگذارند؛ تا هیچ‌کس نتواند چیزی بخرد مگر اینکه علامت مخصوص آن وحش، یعنی اسم یا عدد او را بر خود داشته باشد. در اینجا نیاز به حکمت است. هر که باهوش باشد می‌تواند عدد وحش را محاسبه کند، زیرا این عدد، عدد یک انسان است و عدد او ۶۶۶ است» (مکاشفه ۱۳: ۱۶-۱۸ ترجمه معاصر نوین).

۶. پایان کار

در روایت اسلامی، دجّال به دست عیسی شکست می‌خورد؛ این بخش، انعکاسی ناقص از حقیقت کتاب‌مقدسی است. اما در انجیل، پیروزی نهایی مسیح بسیار فراتر از شکست یک فریبکار است: او ضدّ مسیح، پیامبر دروغین، شیطان، مرگ و داوری گناه را به پایان می‌رساند. پادشاهی او در سطح جهانی، عادلانه و ابدی است.

وحش و پیامبر دروغین با اقتدار مسیح داوری می‌شوند و هیچ قدرتی توان ایستادن در برابر او را ندارد.

«آنگاه دیدم که آن وحش، حکومت‌های جهان و لشکریان آنها را گرد آورد تا با آن اسب‌سوار و لشکر او بجنگد. اما وحش با نبی دروغینش گرفتار شدند و هر دو زنده‌زنده به دریاچۀ آتش که با گوگرد می‌سوزد انداخته شدند. بله همان نبی‌ای که از سوی وحش معجزات خیره‌کننده انجام می‌داد تا تمام  کسانی را که علامت وحش را داشتند و مجسمه‌اش را می‌پرستیدند، فریب دهد» (مکاشفه ۱۹: ۱۹-۲۰ ترجمه معاصر نوین)

• نتیجه:

شباهت‌هایی میان دجّال در روایت‌های اسلامی و ضدّ مسیح کتاب‌مقدس وجود دارد: فریب، نشانه‌های دروغین، ادعای جایگاه الهی و شکست نهایی به دست عیسی. با این حال، تفاوت‌ها بنیادی‌اند. تصویر اسلامی متکی بر روایاتی است که با حقیقت کامل انجیل دربارهٔ هویت، مرگ، قیام، بازگشت و پادشاهی عیسای مسیح سازگار نیست.

هشدار اصلی عهد جدید این نیست که صرفاً به دنبال تشخیص نشانه‌های ظاهری یک شخصیت باشیم؛ بلکه باید در حقیقتِ عیسی مسیح ثابت بمانیم، هر تعلیم را با انجیل بسنجیم و هیچ قدرتی را شایستهٔ پرستش ندانیم. نجات تنها در نام عیسای مسیح است.

پژوهشی از خدمات پرپاسخ