دفاعیات ایمان مسیحی، محتوا و هدف آن چیست؟ چرا به آن نیاز داریم؟

دفاعیات ایمان مسیحی، محتوا و هدف آن چیست؟ چرا به آن نیاز داریم؟

دفاعیات مسیحی شاخه‌ای از الاهیات است که به تبیین، استدلال و دفاع عقلانی، تاریخی و کتاب‌مقدسی از حقیقت مسیحیت می‌پردازد. دفاعیات یا اپولوجتیکس از واژۀ یونانی آپولوگیا ‏apologia (ἀπολογία)‎‏ گرفته شده. این ‏واژه در دادگاه‌ها و مراجع قانونی به منظور دفاع از اتهام در برابر مراجع ‏قانونی استفاده می‌شد.
هدف دفاعیات این نیست که با مهارت سخنوری، حقیقتی ضعیف را قابل‌قبول جلوه دهد. هدف آن روشن‌کردن حقیقتی است که در شخص، کار، مرگ و قیام عیسی مسیح آشکار شده است. ایمان مسیحی ایمان کورکورانه نیست؛ بر مکاشفهٔ خدا، شهادت کتاب مقدس، واقعیت تاریخی قیام مسیح و حقیقتِ قابل‌شناخت جهانی که توسط خدا به وجود آمده بنا شده است.
دفاعیات ایمان مسیحی؛ ترکیبی از الاهیات مسیحی، الاهیات طبیعی و فلسفه است که تلاش می‌کند تا مبنایی عقلانی در دفاع از ایمان مسیحی در برابر مخالفت‌ها و دلایل نادرست ‏ارائه دهد، و ثابت کند که آموزۀ مسیحی تنها جهان‌بینی بی‌عیب و نقص است و تناقضی با همۀ ‏مباحث و دانش‌های بنیادی ندارد.‏
دفاعیات نه تنها برای غیرمسیحیان بلکه برای مسیحیانی که در ایمان خود عمقی ندارند و پس ‏از ایمان آوردن دچار شک و تردیدها می‌شوند، پایه‌ای محکم برای ایمان آنها است.‏
دفاعیات دو هدف کلی را دنبال می‌کند: تقویت ایمان یک مسیحی و تحقق بخشیدن به مأموریت عظیمی که مسیح به کلیسا محول کرده. اما اهدافی که در این دو هدف می‌گنجند عبارتند از:‏
الف- بیدار ساختن بی‌ایمانان از نیاز روحانی‌شان
ب- آشکارسازی آموزه‌‌های صحیح کتاب مقدسی
پ- اثبات حقیقت مسیحیت در برابر ادیان و مکاتب مختلف
ت- متقاعد ساختن خداناباوران و افراد بی‌تفاوت نسبت به واقعی بودن خدا
ث- اثبات عدم تطابق بدعت‌ها و نهضت‌های جدید مذهبی با متن کتاب مقدس
ج- تقویت ایمان مسیحیان صادق

تفاوت میان الاهیات و دفاعیات ایمان در این است که دفاعیات، در تلاش است تا در برابر کسانی که از ایمان مسیحی درک اشتباهی دارند یا با آن ‏مخالف هستند، تصویر صحیحی از آن ارائه دهد. در حالی که تلاش الاهیات ‏درکی عمیق‌تر و روشن‌تر از ایمان است.‏ دفاعیات مسیحی مطالعه و تحقیق در مورد حقایق تاریخی، شواهد و واقعیت‌های منطقی به منظور دفاع از الاهیات مسیحی است. در مطالعات دفاعیات مسیحی، به علاوۀ کتاب مقدس، منابع بیرون ‏از آن نیز به منظور اثبات صحّت آموزه‌های موجود در متون کتاب مقدس استفاده می‌شوند.‏

• آیا دفاعیات ایمان مسیحی بنیان‌گذار دارد؟

دفاع از ایمان از همان آغاز کلیسا وجود داشته است. رسولان، به‌ویژه پولس رسول، در کنیسه‌ها و میدان‌های عمومی با استدلال از حقیقت انجیل دفاع می‌کردند. در قرون نخست نیز افرادی مانند ژوستین شهید، آیرینیوس و ترتولیان از مسیحیت در برابر بت‌پرستی، انکار الوهیت مسیح و آموزه‌های تحریف‌شده دفاع کردند.
اما اگر مقصود ما «دفاعیات مدرن» باشد، نمی‌توان تنها یک بنیان‌گذار قطعی معرفی کرد. شکل‌گیری آن در دوران روشنگری و پس از آن، با پاسخ‌گویی به شک‌گرایی، طبیعت‌گرایی و نقدهای جدید علیه کتاب مقدس، بیشتر برجسته شد.
مدافع ایمان کسی است که از ‏ایمان خود با‎ بیان دلایل و ‏استدلال‌ها به شکلی منطقی و نظام‌مند ‏دفاع می‌کند. امروزه در جهان ‏مدافعان مسیحی بیشماری وجود دارند. ‏آنها را می‌توان در سلسله ‏مراتب ‏کلیسایی، در عرصۀ سیاسی، در دانشگاه‌ها، در شبکه‌های اجتماعی ‏و در بسیاری جاهای ‏دیگر یافت.‏
پس دفاعیات مدرن محصول تلاش یک فرد نیست؛ بلکه ادامهٔ دفاع رسولان و کلیسای نخستین در برابر پرسش‌ها و چالش‌های هر دوره است.

از شخصیت‌های مهم این دوران می‌توان افراد زیر را نام برد:
– ژوزف باتلر در سدهٔ هجدهم، که در برابر شک‌گرایی دینی از معقول‌بودن ایمان مسیحی دفاع کرد.
– ویلیام پالی که استدلال‌هایی از نظم و هدفمندی جهان برای وجود خدا ارائه داد.
– جان هنری نیومن که دربارهٔ یقین دینی و نقش عقل و وجدان نوشت.
– آبراهام کایپر و کورنلیوس ون تیل که بر این حقیقت تأکید کردند که همهٔ اندیشه‌ها بر پیش‌فرض‌های بنیادین استوارند و فقط جهان‌بینی مسیحی می‌تواند عقل، اخلاق و شناخت را به‌درستی توضیح دهد.
– سی. اس. لوئیس که دفاعیات مسیحی را برای مخاطب عمومی به شکلی روشن و اثرگذار بیان کرد.

اسامی بعضی از مدافعین معاصر ایمان و لینک مربوطه برای مطالعۀ مقاله‌های مفید آنان:
– ویلیام لین کریگ: resonablefaith.org
– نورمَن گایسلر: normangeisler.com
– جِی وارنر والاس: ColdCaseChristianity.com
– جان لِنوکس: JohnLennox.org
– گرِگ کوکل: STR.org
– پل کوپان: PaulCopan.com
– اِدوارد فِسِر: http://edwardfeser.blogspot.com
– لی استروبل: LeeStrobel.com
– جاش مک داول: Josh.org
– مؤسسۀ دستاوردها: www.Discovery.org

• محتوای دفاعیات ایمان مسیحی چیست؟

دفاعیات حوزه‌های گوناگونی دارد، از جمله:
– وجود خدا: آیا خدا وجود دارد؟ چرا جهان به علتی نخستین، خالق، نظم‌دهنده و بنیاد اخلاق نیاز دارد؟
– اعتبار کتاب مقدس: آیا کتاب مقدس قابل اعتماد است؟ آیا نسخه‌های آن حفظ شده‌اند؟ آیا پیشگویی‌ها، هماهنگی درونی و گواهی تاریخی آن معتبر است؟
– شخصیت و الوهیت عیسای مسیح: آیا عیسی فقط یک معلم بود، یا حقیقتاً خدای مجسم‌شده است؟
– قیام جسمی مسیح: آیا شواهد تاریخی برای مرگ، دفن، قبر خالی و ظهورهای عیسی پس از قیام وجود دارد؟
– تثلیث: چگونه خدای واحد در سه شخصِ متمایز، پدر، پسر و روح‌القدس، شناخته می‌شود؟
– مسئلهٔ رنج و شرارت: اگر خدا نیکو و قادر مطلق است، چرا شرارت و بدی وجود دارد؟ پاسخ مسیحیت چیست و صلیب مسیح چه جایگاهی دارد؟
– اخلاق: چرا نیکی و بدی حقیقتی عینی هستند، نه صرفاً سلیقه یا قرارداد اجتماعی؟
– انحصاری‌بودن راه نجات: چرا نجات فقط در عیسی مسیح است و چرا انسان با اعمال خود نمی‌تواند گناه و جدایی‌اش از خدا را برطرف کند؟
– پاسخ به ادیان و جهان‌بینی‌های نادرست: بررسی ادعاهای اسلام، خداناباوری، نسبی‌گرایی، عرفان‌گرایی، ادیان شرقی و دیگر دیدگاه‌هایی که حقیقت انجیل را انکار یا تحریف می‌کنند.
– پاسخ به ایرادهای رایج: مانند ادعای تناقض در کتاب مقدس، مشکل معجزات، مسئلهٔ علم و ایمان، یا پرسش دربارهٔ عدالت خدا.
– پاسخ به بدعت‌ها: بدعت آموزه یا تعلیمی است که خود را وابسته به ایمان مسیحی نشان می‌دهد، اما یکی از حقیقت‌های بنیادین و نجات‌بخش انجیل را انکار یا تحریف می‌کند. مانند بدعتهای شاهدان یهوه، مورمونها، ناستیکها، نهضت فقط عیسی و …

و مواردی چون: ایمان و منطق، جوهر یا طبیعت خدا، اشکالات کیهان‌شناسی، زندگی پس از مرگ، وجود بهشت یا جهنم

• چرا به دفاعیات نیاز داریم؟

۱- زیرا حقیقت باید شناخته و بیان شود. جهان پر از ادعاهای متضاد است، اما همهٔ ادعاهای متضاد نمی‌توانند درست باشند. اگر عیسای مسیح حقیقتاً خداوند و نجات‌دهندهٔ جهان است، این حقیقت باید با شفافیت اعلام و از آن دفاع شود.

۲- دفاعیات به ایمانداران کمک می‌کند ایمانشان ریشه‌دار و هوشیار باشد. بسیاری از تردیدها نه از ضعف حقیقت انجیل، بلکه از ناآشنایی با دلایل آن پدید می‌آیند. دفاعیات کمک می‌کند تا شخص علت اعتماد خود به مسیح را بداند و در مورد آن یقین داشته باشد.

۳- دفاعیات ابزاری برای محبت به جویندگان حقیقت است. کسی که پرسش دارد نباید تحقیر یا خاموش شود. لازم است با صبر، فروتنی، احترام و استدلال روشن به او نشان داده شود که انجیل پاسخ واقعیِ گناه، مرگ، معنا، عدالت و امید است.

۴- دفاعیات کلیسا را در برابر آموزه‌های تحریف‌شده محافظت می‌کند. هر پیامی که الوهیت مسیح، کفارهٔ او بر صلیب، رستاخیز او یا نجات تنها از راه فیض را انکار کند، انجیل حقیقی نیست.

بااین‌حال، دفاعیات جای کار روح‌القدس را نمی‌گیرد. استدلال می‌تواند موانع فکری را آشکار و پاسخ دهد، اما تنها خدا قلب انسان را از تاریکی به نور می‌آورد. دفاعیات باید همراه با فروتنی، محبت، زندگی مقدس و اعلام روشن انجیل باشد.

• چند نمونه از آیه‌های کتاب مقدس در حمایت از دفاع یک مسیحی از ایمانش

دفاعیات مسیحی در کتاب‌مقدس ریشه‌ای روشن دارد: خدا از ایمانداران می‌خواهد حقیقت انجیل را با دانش، فروتنی، محبت و استدلالی درست بیان و دفاع کنند.
– آمادگی برای پاسخ‌گویی به پرسشگران، با فروتنی و احترام:
“بلکه خداوندْ مسیح را در دل خود تقدیس نمایید، و پیوسته مستعّد باشید تا هرکه سبب امیدی را که دارید از شما بپرسد، او را جواب دهید، لیکن با حلم و ترس” (اول پطرس ۳: ۱۵).
– پافشاری و تلاش برای حفظ ایمانِ سپرده‌شده به مقدسان:
“ای حبیبان، چون شوق تمام داشتم که دربارهٔ نجات عاّم به شما بنویسم، ناچار شدم که الآن به شما بنویسم و نصیحت دهم تا شما مجاهده کنید برای آن ایمانی که یکبار به مقدّسین سپرده شد” (یهودا آیۀ ۳).
– استدلال‌کردن از کتاب‌مقدس و اثبات حقیقت دربارهٔ مسیح:
“پس پولُس برحسب عادت خود، نزد ایشان داخل شده، در سه سَبَّت با ایشان از کتاب مباحثه می‌کرد و واضح و مبیّن می‌ساخت که لازم بود مسیح زحمت بیند و از مردگان برخیزد و عیسی که خبر او را به شما می‌دهم، این مسیح است” (اعمال رسولان ۱۷: ۲–۳).
– ویران‌کردن استدلال‌ها و اندیشه‌هایی که در برابر شناخت خدا می‌ایستند:
“زیرا هرچند در جسم رفتار می‌کنیم، ولی به قانون جسمی جنگ نمی‌نماییم. زیرا اسلحه جنگ ما جسمانی نیست بلکه نزد خدا قادر است برای انهدام قلعه‌ها، که خیالات و هر بلندی را که خود را به خلاف معرفت خدا میافرازد، به زیر میافکنیم و هر فکری را به اطاعت مسیح اسیر می‌سازیم” (دوم قرنتیان ۱۰: ۳–۵).
– دفاع و تأیید انجیل به‌عنوان بخشی از خدمت رسولان:
“چنانکه مرا سزاوار است که دربارهٔ همهٔٔ شما همین فکر کنم زیرا که شما را در دل خود می‌دارم که در زنجیرهای من و در حجّت و اثبات انجیل همهٔٔ شما با من شریک در این نعمت هستید” (فیلیپیان ۱: ۷).
– توانایی رد کردن تعلیم نادرست و تشویق‌کردن مردم با تعلیم صحیح:
“و مُتِمَسِّک به کلامِ امین برحسب تعلیمی که یافته، تا بتواند به تعلیم صحیح نصیحت کند و مخالفان را توبیخ نماید” (تیتوس ۱: ۹).
– نمونهٔ پولس در بیان عقلانی و شجاعانهٔ حقیقت در برابر فرمانروایان و مخالفان:
“چون او بدین سخنان، حجّت خود را می‌آورد، فَستوس به آواز بلند گفت، ای پولُس دیوانه هستی! کثرت علم تو را دیوانه کرده است! گفت، ای فَستوسِ گرامی، دیوانه نیستم بلکه سخنان راستی و هوشیاری را می‌گویم” (اعمال رسولان ۲۶: ۲۴–۲۵).
– برای مطالعۀ آیه‌های بیشتر به آیه‌های زیر مراجعه فرمایید:
دوم تیموتائوس ۲: ۲۴-۲۶؛ یهودا آیۀ ۲۲؛ لوقا ۷: ۱۹-۲۲؛ اشعیا ۴۸: ۵؛ اعمال ‏رسولان ۱۹: ۸-۱۰؛ اعمال رسولان ۱۸: ۲۷-۲۸؛ کولسیان ۸:۲؛ لوقا ۱: ۱-۴؛ دوم پطرس ۱۶:۱؛ اول ‏یوحنا ۱: ۱-۳؛ اول قرنتیان ۱۵: ۳-۸؛ رومیان ۱: ۱۸-۲۰؛ مزمور ۱۹: ۱-۴؛ کولسیان ۴: ۵-۶؛ اعمال ‏رسولان ۲۶: ۸؛ فیلیپیان ۱: ۱۶)‏

این آیه‌ها و آیه‌های بسیار دیگر در کتاب مقدس نشان می‌دهند که دفاعیات مسیحی صرفاً برای پیروزی در بحث و مجادله نیست؛ بلکه خدمتِ دفاع از حقیقت انجیل در برابر تعالیم دروغین و بدعتها، برداشتن موانع فکری، دعوت انسان‌ها به شناخت مسیح، و انجام همهٔ این‌ها با فروتنی و محبت است.

پژوهشی از خدمات پرپاسخ