نقد و بررسی کتاب: «جعلی: نوشتن به نام خدا» اثر بارت ارمن-بخش پنجم، انجیلهای عهد جدید و زندگینامهنویسی باستان
نقد و بررسی کتاب: «جعلی: نوشتن به نام خدا» اثر بارت ارمن-بخش پنجم، انجیلهای عهد جدید و زندگینامهنویسی باستان
در فصل هفتم، ارمن به بحث دربارهٔ ادبیاتِ بینام میپردازد؛ یعنی آثاری که در متن خود هیچ ادعای مستقیمی دربارهٔ نویسندهشان ندارند. او مینویسد:
«در دوران باستان، نوشتن کتاب بهصورت بینام بسیار رایجتر از امروز بود. فقط در میان نوشتههای عهد جدید، نه کتاب ــ یعنی حدود یکسوم آثار ــ توسط نویسندگانی نوشته شدهاند که نام خود را آشکار نکردهاند.» (ص. ۲۲۰)
ارمن در ادامه به چهار انجیل میپردازد که در نسخههای اولیهٔ خود ناشناس بودهاند.
او همچنین نقل میکند:
«اگر تاریخنگاران بخواهند بدانند عیسی چه گفته و چه کرده است، عملاً ناچارند از انجیلهای عهد جدید بهعنوان منابع اصلی خود استفاده کنند.»
او سپس توضیح میدهد که حدود یک قرن پس از انتشار اولیهٔ انجیلها بود که نامهای متی، مرقس، لوقا و یوحنا بهطور قطعی به آنها نسبت داده شد. این نخستین بار در نوشتههای آیرینیوس، پدر کلیسا و بدعتشناس مسیحی، حدود سالهای ۱۸۰ تا ۱۸۵ میلادی دیده میشود (ص. ۲۲۵).
نخستین اشارهٔ واقعی به این موضوع کمی زودتر از آن است. پاپیاس از رهبران اولیهٔ کلیسای مسیحی بود که پنج جلد کتاب با عنوان «تفسیر گفتارهای خداوند» نوشت. این آثار امروزه از بین رفتهاند، اما بخشهایی از آنها در نوشتههای دیگر مسیحیان اولیه حفظ شده است.
پژوهشگران دربارهٔ زمان نگارش پاپیاس اختلاف دارند. بیشتر آن را حدود سال ۱۲۰ میلادی میدانند، اما برخی پژوهشگران تاریخ آن را چند دهه زودتر، یعنی حدود ۹۵ تا ۱۱۰ میلادی، پیشنهاد میکنند.
همچنین دربارهٔ میزان نزدیکی پاپیاس به رسولان نیز اختلاف نظر وجود دارد. آیرینیوس (حدود ۱۸۰ میلادی) میگوید پاپیاس یوحنای رسول را میشناخته است، و اوسبیوس (حدود ۳۲۵ میلادی) میگوید پاپیاس فردی را میشناخته که خودش یوحنای رسول را دیده بوده است.
در هر صورت، پاپیاس از نظر زمانی بسیار به دوران رسولان نزدیک است. او نخستین کسی است که گزارش میدهد انجیل متی توسط خود متی نوشته شده است، و انجیل مرقس بر اساس آنچه از پطرس رسول شنیده، نوشته شده است.
نسبت دادن سنتی انجیل لوقا نیز نخستین بار در نوشتههای ژوستین شهید (گفتگوها، ۱۰۳: ۱۹؛ حدود ۱۵۰ میلادی) دیده میشود.
ارمن با گزارش پاپیاس آشناست، اما آن را رد میکند و معتقد است که این گزارش به متی و مرقسی که در عهد جدید فعلی داریم مربوط نیست (صص. ۲۲۶–۲۲۷). هرچند او برای این دیدگاه خود دلایلی ارائه میدهد، اما حتی در پاورقیها نیز اشاره نمیکند که بسیاری از پژوهشگران با او مخالفاند و برای دیدگاه او پاسخهایی ارائه کردهاند.
نکتهٔ دیگری نیز باید در نظر گرفته شود. در دوران باستان آثار زیستنامهای (بیوگرافی) فراوانی نوشته میشد. پلوتارک یکی از پرکارترین نویسندگان این نوع آثار بود و بیش از ۶۰ زندگینامه نوشت که از میان آنها حدود ۵۰ اثر باقی مانده است. نکتهٔ مهم این است که نام پلوتارک در هیچیک از این آثار موجود دیده نمیشود، و بنابراین این نوشتهها از نظر ناشناس بودن، مشابه انجیلهای چهارگانه هستند.
با این حال، مورخان امروزی با اطمینان نسبتاً بالایی معتقدند که این آثار متعلق به پلوتارک است. مانند بسیاری از نویسندگان کلاسیک، اغلب نویسندگان نام خود را در آثارشان ذکر نمیکردند. اما سنت نسخههای خطی مربوط به این آثار روشن است و فهرست لامپریاس در قرن چهارم نیز آنها را به پلوتارک نسبت میدهد.
آیا این شواهد بهتنهایی «اثبات قطعی» است؟ خیر. اما آیا باور به اینکه این آثار از پلوتارک است منطقی است؟ بله، کاملاً.
همین نکته دربارهٔ انجیلهای چهارگانه نیز قابل طرح است. سنت مربوط به نویسندگان این انجیلها تنها حدود ۳۰ سال پس از نگارش آخرین انجیل آغاز میشود و برای قرنها بدون اختلاف جدی ادامه مییابد. بنابراین، استدلال ارمن بر اساس ناشناس بودن نسخههای اولیهٔ انجیلها، وزن چندانی ندارد.
فصل هشتم کتاب «جعلی» پایان مییابد. ارمن در آن به چند نمونه از جعلهای مدرن مانند «کتاب گمشدهٔ دوم اعمال» و «مرقس مخفی» میپردازد. او توضیح میدهد که چرا افراد در طول تاریخ دست به جعل زدهاند. بسیاری از مسیحیان نیز به دلایل مختلف، حتی گاهی با نیتهای بهظاهر خوب، چنین آثاری نوشتهاند؛ اما در نهایت این نوشتهها همچنان جعل محسوب میشوند و با نوعی فریب همراهاند.
نوشتۀ مایک لیکونا: پژوهشگر تاریخ عهد جدید و از شناختهشدهترین مدافعان اندیشۀ مسیحی است. او سازمان Risen Jesus Ministry را تأسیس کرده که به بررسی تاریخی زندگی، مرگ و رستاخیز عیسی مسیح و دفاع عقلانی از ایمان مسیحی میپردازد.
دریافت لینک کوتاه این نوشته:
|
کپی شد! |
