پاسخ پروفسور جان لِنوکس به معمای خشونت در عهد عتیق
پاسخ پروفسور جان لِنوکس به معمای خشونت در عهد عتیق
متن زیر گفتگویی است با پروفسور جان لِنوکس، الاهیدان و مدافع ایمان مسیحی در رابطه با مسئلۀ خشونت در عهد عتیق و اینکه آیا خدای عهد عتیق همان خدای عهد جدید است؟
آیا خدای عهد عتیق همان خدای عهد جدید است؟
– مجری:
یکی از پرسش‌های چالش‌برانگیز درباره کتاب مقدس این است: آیا خدای عهد عتیق همان خدای عهد جدید است؟
بسیاری تصور می‌کنند خدای عهد عتیق، خدایی خشمگین، سخت‌گیر و مجازات‌کننده است؛ اما خدای عهد جدید، خدایی سرشار از محبت، رحمت و بخشش است؛ خدایی که در عیسای مسیح آشکار شد و به ما تعلیم داد که حتی گونه دیگر خود را نیز برگردانیم.
اما اگر چنین است، آیا خدا تغییر کرده است؟ آیا خدای عهد عتیق با خدای عهد جدید تفاوت دارد؟ چگونه می‌توان فرمان‌های مربوط به نابودی کنعانیان را با تعالیم محبت‌آمیز عیسای مسیح هماهنگ کرد؟
برای پاسخ به این پرسش‌ها، به دیدگاه پروفسور جان لنوکس، ریاضی‌دان، الاهیدان و مدافع ایمان مسیحی، توجه می‌کنیم.
– جان لنوکس:
اجازه دهید ابتدا درباره مزمور ۱۰۹ صحبت کنیم؛ مزامیری که در آن با سخنان بسیار تند و حتی هولناک علیه دشمنان روبه‌رو می‌شویم.
اما باید به یک نکته مهم توجه کنیم: در این مزمور، خدا سخن نمی‌گوید؛ بلکه مزمورنویس است که سخنان خود را بیان می‌کند.
آیا هر چیزی که در کتاب مقدس ثبت شده، لزوماً مورد تأیید خداست؟ قطعاً نه! برای مثال، کتاب مقدس گناه داوود را نیز ثبت کرده است، اما این به معنای تأیید آن گناه از سوی خدا نیست.
کتاب مقدس احساسات واقعی انسان‌ها را نیز به تصویر می‌کشد؛ حتی احساساتی مانند خشم، تلخی و میل به انتقام. بنابراین، ثبت شدن یک احساس در کتاب مقدس لزوماً به معنای تأیید اخلاقی آن نیست.
– مجری:
اما مسئله اصلی همچنان باقی است. در کتاب تثنیه می‌خوانیم که خدا به اسرائیل فرمان می‌دهد وارد سرزمین کنعان شود و با مردمان آن سرزمین برخورد کند. بسیاری این موضوع را نسل‌کشی و پاک‌سازی قومی می‌دانند. چگونه می‌توان چنین فرمانی را توجیه کرد؟
– جان لنوکس:
نخست باید به این نکته توجه کنیم که همین کتاب تثنیه، یکی از نخستین مجموعه‌های قوانین مربوط به رفتار انسانی در جنگ را در اختیار ما قرار می‌دهد.
در تثنیه باب ۲۰ می‌خوانیم که باید پیش از جنگ، برای صلح تلاش کرد؛ درختان نباید بی‌دلیل نابود شوند و حتی در برخی شرایط، زنان و کودکان باید از آسیب در امان بمانند.
بنابراین، با کتابی روبه‌رو هستیم که اصول اخلاقی بشردوستانه مهمی را درباره جنگ مطرح می‌کند.
نکته دوم، دلیل داوری خدا درباره کنعان است. کتاب مقدس از شرارت عمیق و گسترده مردم آن سرزمین سخن می‌گوید؛ از جمله قربانی کردن کودکان. خدا در برابر این شرارت بی‌تفاوت نبود، بلکه بنابر روایت کتاب مقدس، قرن‌ها صبر کرد و سپس داوری خود را اجرا کرد.
نکته بسیار مهم دیگر این است که اسرائیل نیز از این داوری مستثنا نبود. خدا به آن‌ها هشدار داد که اگر همان شرارت‌ها را مرتکب شوند، با همان مجازات روبه‌رو خواهند شد. و در تاریخ اسرائیل می‌بینیم که همین اتفاق افتاد؛ خدا قوم خود را نیز به‌خاطر گناهانشان داوری کرد.
افزون بر این، برخی پژوهشگران برجسته کتاب مقدس، از جمله نیکلاس والترز، نشان داده‌اند که عبارت‌هایی مانند «همه را نابود کنید» در متون جنگی باستانی گاهی اصطلاحاتی رایج برای بیان پیروزی کامل بر دشمن بوده‌اند، نه لزوماً گزارش کشتن تک‌تک افراد.
برای نمونه، برخی از شهرهایی که در این گزارش‌ها نابودشده توصیف می‌شوند، بعدها دوباره دارای جمعیت شدند.
بنابراین، باید این متون را در بستر تاریخی، ادبی و فرهنگی زمان خود بررسی کنیم.
– مجری:
پس آیا می‌توان گفت خدای عهد عتیق خدایی خشمگین و خدای عهد جدید خدایی مهربان است؟
– جان لنوکس:
خیر! این برداشت اساساً درست نیست.
خدای عهد عتیق نیز خدایی رحیم، مهربان و دیرخشم است. رحمت و محبت خدا ویژگی‌هایی نیستند که تازه در عهد جدید ظاهر شده باشند؛ این ویژگی‌ها از ابتدا در شخصیت خدا وجود داشته‌اند.
اما در اینجا به مسئله‌ای بسیار مهم می‌رسیم: عدالت.
ما انسان‌ها از داوری خوشمان نمی‌آید، به‌ویژه وقتی صحبت از مجازات و مرگ انسان‌ها باشد. اما آیا می‌توانیم از عدالت سخن بگوییم و در عین حال وجود داوری نهایی را انکار کنیم؟
ریچارد داوکینز معتقد است که جهان در نهایت هیچ عدالتی ندارد. من در مناظره‌ای با او گفتم: بله، ما باید برای برقراری عدالت در همین جهان تلاش کنیم؛ اما واقعیت این است که میلیون‌ها انسان در طول زندگی خود هرگز به عدالت نمی‌رسند.
بسیاری از انسان‌های بی‌گناه قربانی ظلم، خشونت و جنایت می‌شوند و ظالمان بدون مجازات از دنیا می‌روند.
اگر مرگ پایان همه‌چیز باشد، پس این انسان‌ها هرگز عدالت را تجربه نخواهند کرد.
سی. اس. لوئیس با تشبیهی زیبا به این موضوع اشاره می‌کند: اگر انسان تشنه باشد، اما چیزی به نام آب وجود نداشته باشد، جهان بسیار عجیب خواهد بود. به همین ترتیب، اگر ما عمیقاً خواهان عدالت باشیم، اما هیچ عدالت نهایی‌ای در کار نباشد، این نیز پرسشی بزرگ و عجیب خواهد بود.
از دیدگاه مسیحیت، عدالت نهایی وجود دارد؛ زیرا خدا روزی جهان را داوری خواهد کرد.
اما نکته شگفت‌انگیز اینجاست: داوری جهان به دست کسی انجام خواهد شد که خودش بر صلیب رنج کشید و جان داد؛ یعنی عیسای مسیح، همان کسی که از محبت خدا پرده برداشت.
من باور دارم اگر روزی بتوانیم ببینیم خدا با انسان‌های بی‌گناهی که رنج کشیده‌اند چه کرده و چگونه عدالت را برقرار خواهد کرد، در برابر حکمت و عدالت او سکوت خواهیم کرد.
زیرا خدای محبت، رنج انسان‌ها را نادیده نمی‌گیرد و سرانجام به شیوه‌ای جبران خواهد کرد که امروز حتی قادر به تصور کامل آن نیستیم.
– مجری:
بنابراین، آیا عهد جدید نیز همان خدای عادل و داور عهد عتیق را معرفی می‌کند؟
– جان لنوکس:
دقیقاً!
حتی در عهد جدید نیز با داوری خدا روبه‌رو می‌شویم. برای نمونه، مرگ حنانیا و سفیره در اعمال رسولان باب ۵ و همچنین هشدار پولس به ایمانداران قرنتس درباره بی‌حرمتی به شام خداوند را در نظر بگیرید.
در رساله‌های عهد جدید و به‌ویژه کتاب مکاشفه نیز بارها از داوری نهایی خدا سخن گفته شده است.
پس نمی‌توان گفت خدای عهد عتیق عادل و داور است، اما خدای عهد جدید صرفاً خدای محبت و بخشش است.
خدا با همه ملت‌ها بر اساس معیار واحدی از عدالت رفتار می‌کند. حتی قوم برگزیده او، یعنی اسرائیل، نیز از داوری او معاف نبود.
– مجری – جمع‌بندی پایانی:
پس پاسخ پرسش اصلی ما روشن است: خدای عهد عتیق و خدای عهد جدید دو خدای متفاوت نیستند. خدا تغییر نکرده است؛ بلکه در سراسر کتاب مقدس، با همان شخصیت ثابت، یعنی قدوسیت، عدالت، محبت، رحمت و نیکویی، آشکار می‌شود.
محبت خدا در تضاد با عدالت او نیست؛ بلکه عدالت، بخشی جدایی‌ناپذیر از نیکویی و شخصیت اوست.
همان‌طور که یک قاضی خوب نمی‌تواند در برابر ظلم و شرارت بی‌تفاوت باشد، خدای عادل نیز نمی‌تواند گناه و بی‌عدالتی را برای همیشه نادیده بگیرد.
و چه حقیقت امیدبخشی است که داور نهایی جهان، همان عیسای مسیح است که برای نجات انسان‌ها بر صلیب رنج کشید و از مردگان برخاست.
عدالت و محبت خدا نه در برابر یکدیگر، بلکه در کنار هم معنا پیدا می‌کنند؛ زیرا خدای کتاب مقدس هم کمال عدالت و هم کمال محبت است.
ویدیوی کامل این گفتگو در زیر تقدیم می‌شود:
پژوهشی از خدمات پرپاسخ
دریافت لینک کوتاه این نوشته:
|
کپی شد! |
