آیا سخنان عیسی در بستر فرهنگ اغراقِ آن دوران، برای یهودیان قابل فهم بود؟

آیا سخنان عیسی در بستر فرهنگ اغراقِ آن دوران، برای یهودیان قابل فهم بود؟

بله، احتمالاً یهودیان آن دوران سخنان عیسی را می‌فهمیدند که از شیوهٔ بیان اغراق‌آمیز استفاده می‌کند.
این سبک در ادبیات حکمت یهودی و تعلیم شفاهی آن دوره کاملاً بیگانه نبود.
مثلاً وقتی عیسی می‌گوید:
«اگر چشم راستت تو را می‌لغزاند، آن را بیرون آور»
یا:
«اگر دست راستت تو را می‌لغزاند، قطعش کن»
مسیحیان معمولاً این را فرمان جراحیِ تحت‌اللفظی نمی‌دانند.
همچنین:
«پر کاه را در چشم برادرت می‌بینی ولی تیر چوب را در چشم خودت نمی‌بینی»
یک تصویر اغراق‌آمیز و طنزآمیز است.
پس شنوندگان احتمالاً می‌دانستند که عیسی مسیح گاهی برای ایجاد شوک اخلاقی و به‌یادماندنی شدن تعلیم از تصاویر افراطی استفاده می‌کند.
اما نکتهٔ بسیار مهم این است:
«اغراق در شکل بیان» به معنی «اغراق در اصل اخلاقی» نیست.
مثلاً «گونهٔ دیگر را پیشکش کن» ممکن است تصویر اغراق‌آمیز باشد، ولی اصل واقعیِ پشت آن بسیار جدی است:
در برابر ظلم، انتقام شخصی و نفرت متقابل را انتخاب نکن.
وقتی عیسی می‌گوید:
«اگر هفت بار در روز به تو گناه ورزد و هفت بار … بگوید توبه می‌کنم، او را ببخش.»
هدف احتمالاً تعیین سقف عددیِ هفت نیست.
یعنی عیسی نمی‌خواهد شاگرد بگوید:
«شش بار بخشیدم؛ بار هفتم اشکالی ندارد، اما بار هشتم دیگر مجاز نیست.»
این همان سبک تعلیمی اغراق‌آمیز/Hyperbolic در سخنان حکیمانه است.
در متی فصل ۱۸ نیز پطرس می‌پرسد آیا «تا هفت بار» ببخشم و عیسی با پاسخ «هفتاد هفت بار» (یا در برخی ترجمه‌ها «هفتاد بار هفت بار») عملاً عدد را به بی‌حد بودن بخشش تبدیل می‌کند.
بنابراین اینجا خود عدد مهم نیست؛ اصل اخلاقی مهم است.

«گونه دیگر را نیز پیشکش کن» آیا تحت‌اللفظی بود؟
لوقا ۶: ۲۹ می‌گوید:
«اگر کسی بر یک گونۀ تو سیلی زند، گونۀ دیگر را نیز به او پیشکش کن.»
این جمله قطعاً بیان بسیار رادیکال و تکان‌دهنده‌ای است.
اما باید به فرهنگ قرن اول یهودی و زمینهٔ جمله توجه کرد. «سیلی زدن» الزاماً به معنای حملهٔ مرگبار یا ضرب و شتم برای کشتن نبود؛ در بسیاری از موارد، سیلی زدن نوعی تحقیر و اهانت بود.
بنابراین معنای اخلاقی جمله می‌تواند چنین باشد:
«اگر کسی تو را تحقیر کرد، برای حفظ حیثیت خود وارد چرخهٔ انتقام نشو.»
نه اینکه:
«اگر یک مهاجم قصد کشتن تو یا خانواده‌ات را دارد، هیچ کاری برای جلوگیری از او نکن.»
این تفاوت در تفسیر مسیحی بسیار مهم است.

نوشتۀ ایلوش مسیح