چرا در لاویان فصل ۱۲ مدت زمان طهارت زن پس از تولد فرزند پسر، کوتاه تر از زمان طهارتش پس از تولد فرزند دختر است؟
این حکم در سفر لاویان فصل ۱۲ آمده است. طبق این متن:
•اگر زن پسر به دنیا میآورد:
۷ روز «نجس» بود (مانند ایام عادت ماهانه) + ۳۳ روز در دورهٔ «طهارت خون» → در مجموع ۴۰ روز.
•اگر دختر به دنیا میآورد:
۱۴ روز «نجس» بود + ۶۶ روز در دورهٔ «طهارت خون» → در مجموع ۸۰ روز.
دلیل قطعی و صریحی در خود متن کتاب مقدس ذکر نشده، اما مفسران یهودی و مسیحی چند توضیح احتمالی دادهاند:
۱. توضیح علمی
در بارۀ موضوع مدت طولانیتر طهارت زن پس از به دنیا آوردن فرزند دختر، از نظر زیستشناختی هنوز در علوم طبیعی مسئلۀ خاصی کشف نشده اما حدس دیگری که در مورد این تفاوت زده میشود این است که بودن طولانیتر مادر در کنار فرزند دختری که تازه به دنیا آمده بود، با توجه به ظرافت فیزیکی، روحی و روانی بیشتر فرزند دختر نسبت به فرزند پسر، این فرمان خدا میتوانسته برای فرزندِ دختر، جنبۀ تقویت و توجه و مراقبت عاطفی بیشتری داشته باشد. چون در جامعۀ آن زمان خانوادهها رفت و آمدهای بدون برنامهریزی قبلی و غافلگیرانه داشتند؛ و خدا به وسیلۀ عنوان کردن مدت بیشتر طهارت زن، فرصتی به مادر طفل بخشید تا توجه و مرقبت خاص بیشتر به فرزند دختر خود داشته باشد.
۲. توضیح آیینی (نه ارزشی)
بسیاری از پژوهشگران معتقدند «نجاست» در اینجا به معنای ناپاکی آیینی است، نه گناه یا بیارزشی زن.
در شریعتی که خدا به موسی بخشید، هرگونه خونریزی باعث ناپاکی آیینی میشد (رجوع کنید به قوانین مربوط به عادت ماهانه در همان کتاب). چون زایمان دختر از نظر نمادین با چرخههای آیندهٔ خونریزی (قاعدگی) پیوند داده میشد، برخی آن را دلیل دو برابر بودن این مدت دانستهاند.
۳. تفسیر نمادین
بعضی از مفسران سنتی یهودی گفتهاند که تولد دختر به نوعی «انتقال توانایی تولیدمثل» را در بر دارد، بنابراین با مفاهیم آیینیِ بیشتری مرتبط است و زمان تطهیر طولانیتر در نظر گرفته شده است.
۴. زمینهٔ فرهنگی باستان
در فرهنگهای خاور نزدیک باستان، قوانین طهارت اغلب با مفاهیم نمادین دربارهٔ حیات، خون و باروری ارتباط داشتند. برخی پژوهشگران معتقدند این تفاوت بیشتر ریشه در الگوهای فرهنگی آن زمان دارد تا ارزشگذاری اخلاقی.
نکتۀ مهم
در یهودیت بعدی (ربانی)، این تفاوت عملاً چندان کاربردی نداشته، چون قوانین دیگری دربارهٔ طهارت عمومی جایگزین شد. در مسیحیت نیز این نوع قوانین بخشی از «شریعت آیینی عهد عتیق» محسوب میشوند که مختص قوم اسرائیل در آن دوران بوده و الزام عملی برای عصر ما ندارند.
در ضمن انگیزۀ خدا در بیان این آیهها تفاوت بین حقوق زن و مرد نبوده و اگر به آیۀ ۶ مراجعه کنید مشاهده خواهید کرد که هر دو دسته بعد از دوران نقاهت زایمان، قربانی یکسانی برای خدا میگذارنیدند و از حقوق یکسان بهره میبردند.
دریافت لینک کوتاه این نوشته:
حق چاپ و انتشار این مقاله برای وبسایت پرپاسخ محفوظ است و در صورت تمایل برای هرگونه استفاده از این مقاله، لینک وبسایت پرپاسخ به عنوان منبع آن درج شود. با سپاس فراوان.