مارا بار سِراپیون، و نخستین شواهد تاریخی درباره عیسی

مارا بار سِراپیون، و نخستین شواهد تاریخی درباره عیسی

مارا بار سِراپیون مردی سوری و احتمالاً فیلسوف یا آموزگار رواقی‌مسلک بود که نامه‌ای از زندان برای پسرش نوشت. اطلاعات ما از زندگی شخصی او بسیار اندک است و تنها همین نامه، منبع اصلی شناخت اوست.

«بار» واژه‌ای آرامی و به معنای «پسرِ» است؛ بنابراین نام او احتمالاً یعنی «مارا، پسر سِراپیون». «مارا» نیز در زبان آرامی می‌تواند به معنای «آقا» یا «سرور» باشد؛ ازاین‌رو شاید بخشی از نام او عنوانی محترمانه بوده باشد، نه نام شخصی به معنای امروزی.

زمان زندگی او قطعی نیست. بیشتر پژوهشگران نامه او را پس از ویرانی اورشلیم در سال ۷۰ میلادی و پیش از حدود قرن سوم میلادی تاریخ‌گذاری می‌کنند. تاریخ‌های پیشنهادی بسیار متفاوت‌اند: از اواخر قرن نخست تا قرن دوم، و گاهی حتی اوایل قرن سوم میلادی. تاریخ رایج‌تر برای نامه او، حدود اواخر قرن نخست یا قرن دوم میلادی است.

مارا در نامه‌اش به پسرش می‌گوید که حکیمان نباید آزار ببینند و سه نمونه می‌آورد: سقراط، فیثاغورس، و «پادشاه خردمند یهودیان». او می‌پرسد یهودیان با کشتن پادشاه خردمند خود چه سودی بردند، سپس می‌گوید که پس از آن، پادشاهی آنان از میان رفت. مضمون سخنش چنین است:

یهودیان با کشتن پادشاه خردمندشان چه سودی بردند؟ از همان زمان پادشاهی‌شان از آنان گرفته شد. اما آن پادشاه خردمند، به سبب قانون تازه‌ای که وضع کرده بود، نمرد.

اکثر پژوهشگران این «پادشاه خردمند یهودیان» را عیسی مسیح می‌دانند؛ زیرا:

– عیسی در جریان محاکمه و مصلوب شدن، «پادشاه یهودیان» خوانده شد؛
– مرگ او با داوری بر اورشلیم و ویرانی آن در سال ۷۰ میلادی پیوند داده می‌شود؛
– «قانون تازه» به تعلیم عیسی و گسترش پیروان او اشاره دارد؛
– این توصیف با شهادت‌های رومی و یهودی درباره مصلوب شدن عیسی هم‌خوانی دارد.

بااین‌حال، مارا نام «عیسی» یا «مسیحیان» را صریحاً نمی‌نویسد. او مسیح را عمدتاً حکیمی بزرگ و قانون‌گذار معرفی می‌کند، نه آن‌گونه که عهد جدید آشکار می‌سازد: پسر یگانه خدا، خداوندِ مصلوب و برخاسته از مردگان.

ارزش نامه مارا بار سِراپیون در این است که نویسنده‌ای بیرون از کلیسا، احتمالاً سوری و غیرمسیحی، به کشته شدن «پادشاه خردمند یهودیان» و ماندگاری تعلیم او اشاره می‌کند. این گزارش با واقعیت تاریخی مصلوب شدن عیسی و دوام پیروان او سازگار است.

پژوهشی از خدمات پرپاسخ