نقدی بر حدیث صحیح البخاری از دیدگاه یک مسیحی
نقدی بر حدیث صحیح البخاری از دیدگاه یک مسیحی
این نقد با استناد به کتاب مقدس و روایات خود کتاب البخاری نوشته شده است.
از نگاه یک مسیحی، بررسی متون دینی اسلام از جمله صحیح البخاری نه با نیت تقابل، بلکه با هدف گفت و گوی الاهیاتی و سنجش اخلاقی ایمان انجام میشود. مسیحیت ایمان خود را بر شخص عیسی مسیح، کلام مجسّد خدا، و محبت الهی بنا مینهد؛ ازاینرو، معیار اصلی سنجش هر آموزه دینی، محبت، رحمت و کرامت انسان است.
وحی و اقتدار دینی
در ایمان مسیحی، وحی نهایی نه در مجموعهای از روایات، بلکه در خود مسیح تحقق یافته است:
«و کلمه، جسم گردید و در میان ما ساکن شد» (باب اول آیه ۱۴ انجیل یوحنا).
از این منظر، اتکای صحیح البخاری بر روایات شفاهی گردآوری شده بیش از دو قرن پس از پیامبر اسلام، پرسشهایی بنیادین درباره قطعیت الهی این متون پدید میآورد؛ به ویژه آن که این روایات محصول حافظه انسانی و شرایط تاریخی خاصاند.
تصویر خدا: محبت یا ترس
کتاب مقدس خدا را چنین معرفی میکند:
«خدا محبت است» (باب ۴ آیه ۱۶ اول یوحنا).
در مقابل، در صحیح البخاری با روایاتی مواجه میشویم که بر ترس، عذاب و تنبیه شدید تأکید دارند. برای نمونه:
«إن العبد إذا وضع في قبره وتولى عنه أصحابه وإنه ليسمع قرع نعالهم…»
«بنده وقتی در قبر گذاشته میشود و مردم از او برمیگردند، صدای قدم های آنان را میشنود…».
صحیح البخاری، کتاب الجنائز
یا روایتهایی درباره عذاب قبر و فشار آن، که تصویری هراس انگیز از رابطه خدا با انسان ارائه میدهند. از نگاه مسیحی، این تصویر با خدایی که در مسیح به انسان نزدیک میشود و جان خود را میدهد، هم خوان نیست.
خشونت دینی و اخلاق ایمان
یکی از شناخته شدهترین روایات صحیح البخاری چنین میگوید:
«أمرت أن أقاتل الناس حتى يقولوا لا إله إلا الله، فإذا قالوها عصموا مني دماءهم وأموالهم…»
«من مأمور شدم با مردم بجنگم تا زمانی که بگویند لا اله الا الله…»
صحیح بخاری، کتاب الإيمان
از دیدگاه مسیحی، این روایت پرسشی جدی درباره اجبار در ایمان مطرح میکند؛ زیرا عیسی مسیح صریحاً راهی متفاوت نشان میدهد:
«دشمنان خود را محبت نمایید و برای آزاردهندگان خود دعا کنید» (باب ۵ آیه ۴۴ انجیل متی).
و نیز:
«شمشیر خود را در نیام کن، زیرا هر که شمشیر گیرد، به شمشیر هلاک شود» (باب ۲۶ آیه ۵۲ انجیل متی).
در الاهیات مسیحی، ایمان هرگز از راه زور، ترس یا جنگ تحمیل نمیشود، بلکه با دعوت آزادانه به محبت و توبه شکل میگیرد.
قدسیسازی متن و بستهشدن راه نقد
در سنت مسیحی، هیچ متن نوشتههای رسولان مسیح مصون از پرسش و تفسیر نیست. اما در عمل، صحیح البخاری در بسیاری از جوامع اسلامی به جایگاهی نزدیک به متن مقدس رسیده است. این در حالی است که خود امام بخاری هرگز ادعا نکرد کتابش وحی الهی یا عاری از خطاست.
عیسی مسیح هشدار میدهد که دین نباید بر انسان سلطه یابد، بلکه باید در خدمت حیات او باشد:
«شریعت برای انسان مقرر شد، نه انسان برای شریعت» (انجیل مرقس باب ۲ آیه ۲۷).
جمعبندی مسیحی
از دیدگاه یک مسیحی، هر آموزه دینی باید انسان را به محبت بیشتر، آزادی وجدان، بخشش و شباهت به خدا در محبت و رحمت هدایت کند. هنگامی که حتی در معتبرترین مجموعههای حدیثی، روایاتی یافت میشود که با این معیارها در تنشاند، نقد آنها نه بیاحترامی، بلکه مسئولیتی اخلاقی است.
زیرا در ایمان مسیحی:
«محبت کامل، ترس را بیرون میکند» (اول یوحنا باب ۴ آیه ۱۸).
نوشتۀ کشیش آبیلا یوحنا مارو
دریافت لینک کوتاه این نوشته:
|
کپی شد! |
