خلاصهٔ دیدگاه آگوستین دربارهٔ وحدت در ذات خدا (بر اساس اثر مهم او در کتاب “در باب تثلیث”)

خلاصهٔ دیدگاه آگوستین دربارهٔ وحدت در ذات خدا (بر اساس اثر مهم او در کتاب “در باب تثلیث”)

۱) خدا ذات واحد است (یعنی وحدت در جوهر)

آگوستین تأکید می‌ورزد که خدا یک ذاتِ واحد است و نه سه خدا.
پدر، پسر و روح‌القدس سه «شخص»‌اند اما در ذات کاملاً واحد هستند. وحدت خدا عددی است، نه صرفاً اخلاقی یا توافقی. تثلیث به معنای سه وجود مستقل نیست.

۲) بساطت الهی

به نظر آگوستین، خدا بسیط است؛ یعنی:

• ترکیبی از اجزا نیست،

• صفات او چیزی جدا از ذاتش نیستند.

برای نمونه خدا به این علت که عدالت را دارد، «عادل» نیست بلکه به این علت که خودِ عدالت است. در خدا، ذات و صفات یکی‌اند.

۳) تمایز اشخاص بر اساس «روابط»، نه ذات

تمایز میان پدر، پسر و روح‌القدس مربوط به روابط درونی است:

• پدر «مُوَلِّد» است،

• پسر «مولودِ» ازلی از پدر است،

• روح‌القدس «صادر» می‌شود.

اما این روابط باعث چندگانگی در ذات نمی‌شوند. ذات الهی کاملاً واحد باقی می‌ماند.

۴) اصل «عمل واحد»

آگوستین می‌گوید: «اعمال خدا در جهان بیرون (آفرینش، نجات، داوری) کارِ هر سه شخصِ تثلیث است. هیچ شخصی جدا از دیگری عمل نمی‌کند، زیرا ذات الهی واحد است.

۵) مثال روان‌شناختی برای توضیح وحدت

آگوستین برای توضیح وحدت در عین تمایز، از روح انسان مثال می‌زند:

• حافظه

• فهم

• اراده

این سه متمایزند، اما یک نفس واحد را تشکیل می‌دهند.
البته او تأکید می‌ورزد که این فقط یک مثال است، و نمی‌توان با آن به طور کامل ذات خدا را توصیف کرد.

– جمع‌بندی:

در الاهیات آگوستین:

• خدا واحدِ بسیط است.

• تثلیث به معنای سه ذات نیست، بلکه سه شخص در یک ذات است.

• تمایزها رابطه‌ای‌اند، نه جوهری.

• وحدت الهی کاملاً محفوظ می‌ماند.